Decyzja środowiskowa - czym jest i kiedy jest wymagana?

Co to jest decyzja środowiskowa?

Decyzja środowiskowa jest to potoczna nazwa decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w skrócie DUŚ. Jest to natomiast nic innego jak decyzja administracyjna, w której określone są warunki realizacji inwestycji w kontekście jej wpływu na środowisko.

Warto tutaj zauważyć, że wiele inwestycji, zwłaszcza tych przemysłowych i komercyjnych, może oddziaływać negatywnie na środowisko naturalne np. poprzez ingerencję w zasoby przyrodnicze, generowanie hałasu, czy też zanieczyszczanie powietrza.

Aby ograniczyć takie skutki inwestycji, państwo narzuca zatem inwestorom obowiązek ich realizacji zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Wiąże się to również z koniecznością uzyskania decyzji środowiskowej jeszcze przed rozpoczęciem przedsięwzięcia. Celem wydania takiej decyzji jest natomiast:

• ocena wpływu inwestycji na środowisko – w tym na przyrodę, krajobraz, stan gleby i wód, jakość powietrza, czy też na zdrowie ludzi;
• określenie warunków realizacji inwestycji – aby wyeliminować lub przynajmniej ograniczyć jej negatywny wpływ na środowisko.

Zasady wydawania decyzji środowiskowej regulują przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Kiedy wymagana jest decyzja środowiskowa?

Decyzja środowiskowa jest wymagana jeszcze przed wydaniem innych kluczowych decyzji administracyjnych, takich jak:

• pozwolenie na budowę,
• decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
• decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID),
• koncesje lub zezwolenia branżowe np. na zbieranie odpadów.

Obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej dotyczy jednak tylko niektórych inwestycji. Są one też dokładnie wyszczególnione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko. Rozporządzenie wymienia więc enumeratywnie takie przedsięwzięcia i dzieli je na dwa rodzaje:

• mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – są to na przykład: autostrady, lotniska, elektrownie, spalarnie odpadów, oczyszczalnie ścieków, farmy wiatrowe o mocy powyżej 100 MW, ale też inwestycje związane z przekształceniem lasu w użytek rolny, jeśli wiążą się np. z wycinką na dużej powierzchni obszaru;
• mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – są to między innymi: stacje paliw, mniejsze elektrownie konwencjonalne i wiatrowe, elektrownie wodne, farmy fotowoltaiczne, centra handlowe, ośrodki wypoczynkowe i hotele, garaże i parkingi, ale także niektóre inwestycje związane z zabudową mieszkaniową i towarzyszącą jej infrastrukturą:
  - o powierzchni powyżej 2 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody lub powyżej 4 ha w pozostałych przypadkach – jeśli inwestycja objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy;
  - o powierzchni powyżej 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody lub powyżej 2 ha w pozostałych przypadkach – jeśli inwestycja nie jest objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy.

Dodatkowo decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może być konieczna w przypadku przedsięwzięcia, które może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony.

Kiedy nie jest wymagana decyzja środowiskowa?

Decyzja środowiskowa nie jest potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy przedsięwzięcie nie jest wymienione w przepisach jako znacząco lub potencjalnie znacząco oddziałujące na środowisko.

Poza tym istnieją tylko dwa wyjątki, kiedy nie trzeba ubiegać się o decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Dotyczy to przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jeśli ich wyłącznym celem jest:

• obronność i bezpieczeństwo państwa,
• prowadzenie działań ratowniczych i zapewnienie bezpieczeństwa cywilnego w związku z przeciwdziałaniem lub usunięciem bezpośredniego zagrożenia dla ludności.

Podsumowując, tak naprawdę bardzo wiele inwestycji wymaga uzyskania decyzji środowiskowej i warto to sprawdzić jeszcze na etapie planowania przedsięwzięcia.

Znaczenie ma tutaj również znalezienie odpowiedniej działki inwestycyjnej, ponieważ jej położenie na obszarze objętym ochroną przyrody lub w sąsiedztwie obszaru Natura 2000 może poważnie ograniczyć możliwości realizacji inwestycji. Warto więc wiedzieć, że pod tym kątem działkę można sprawdzić w Raporcie o działce pobranym ze strony Dzialki360.pl. W części Raportu „Formy ochrony przyrody” znajdują się bowiem wszystkie informacje o formach ochrony przyrody występujących na danym obszarze.

Dowiedz się więcej: Inwestowanie w działki w kontekście ochrony środowiska przyrodniczego

Co zawiera decyzja środowiskowa?

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa warunki realizacji inwestycji, które mają na celu minimalizację jej negatywnego wpływu na przyrodę. Dokument ten zawiera zatem między innymi:

• charakterystykę przedsięwzięcia – jego rodzaj, skalę, technologię realizacji oraz lokalizację;
• informacje o potencjalnym oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
• warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji oraz eksploatacji przedsięwzięcia;
• wskazanie działań kompensacyjnych – czyli mających na celu zrównoważenie szkód przyrodniczych;
• wymogi dotyczące badania wpływu inwestycji po jej uruchomieniu;
• zalecenia dotyczące przeciwdziałania awariom – czyli procedury w razie wystąpienia poważnych awarii przemysłowych.

Decyzja środowiskowa zawiera więc przede wszystkim różne wytyczne dla inwestora w zakresie ochrony środowiska, jakich powinien on przestrzegać zarówno przy budowie inwestycji, jak i jej późniejszego użytkowania.

Kto wydaje decyzję środowiskową?

Organem właściwym do wydania decyzji środowiskowej jest zazwyczaj:

• urząd gminy lub miasta – jest on właściwy dla większości inwestycji;
• starostwo powiatowe lub urząd miasta na prawach powiatu – zajmują się one inwestycjami związanymi ze scalaniem, wymianą lub podziałem gruntów;
• Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) – wydaje ona decyzje w odniesieniu do takich przedsięwzięć jak np. budowa dróg, elektrowni wiatrowych, czy też napowietrznych linii elektroenergetycznych;
• Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych – jej decyzje dotyczą głównie przedsięwzięć dotyczących przekształcenia lasu na użytek rolny;
• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (GDOŚ) – zajmuje się ona inwestycjami m.in. w zakresie budowy obiektów energetyki jądrowej.

W zależności zatem od rodzaju inwestycji wniosek o wydanie decyzji środowiskowej należy złożyć właśnie do jednej z powyższych instytucji.

Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania decyzji środowiskowej?

Podstawą ubiegania się o decyzję środowiskową jest złożenie wypełnionego wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, który ma formę urzędowego formularza. Do wniosku należy też dołączyć:

• kartę informacyjną przedsięwzięcia (KIP) – jeśli wniosek dotyczy przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;
• raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub kartę informacyjną przedsięwzięcia i wniosek o ustalenie zakresu raportu – jeśli wniosek dotyczy przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

To nie wszystko, ponieważ wniosek o wydanie decyzji środowiskowej powinien również zawierać inne załączniki m.in.:

• kopię mapy ewidencyjnej,
• mapę sytuacyjno-wysokościową,
• wypis z rejestru gruntów,
• wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jest on wymagany tylko przy określonych inwestycjach);
• wykaz działek przewidzianych do prowadzenia prac przygotowawczych polegających na wycince drzew i krzewów, o ile prace takie przewidziane są do realizacji.

Do wniosku powinien być też dołączony dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jak wygląda procedura uzyskania decyzji środowiskowej?

Procedura uzyskania decyzji środowiskowej składa się z kilka etapów:

1. Złożenie wniosku.
2. Weryfikacja dokumentacji przez organ administracyjny.
3. Uzyskanie opinii i uzgodnień od innych organów administracji publicznej (np. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, czy też Wód Polskich).
4. Opcjonalnie wydanie decyzji o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko OOŚ (jest ona obligatoryjna dla inwestycji mogących mieć zawsze znaczący wpływ na środowisko).
5. Postępowanie administracyjne z udziałem społeczeństwa (zainteresowani mogą składać uwagi i wnioski dotyczące przedsięwzięcia).
6. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Ile trwa wydanie decyzji środowiskowej?

Zgodnie z przepisami organ administracyjny powinien wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w ciągu 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. W praktyce jednak proces uzyskania takiej decyzji trwa o wiele dłużej, ponieważ samo przygotowanie dokumentacji potrzebnej do wniosku o jej wydanie zajmuje niekiedy wiele miesięcy. Co więcej, okres oczekiwania na decyzję może też się wydłużyć z powodu:

• braków formalnych i konieczności uzupełniania dokumentacji,
• przeciągających się uzgodnień,
• konieczności przygotowania oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ),
• okresów zawieszenia postępowania,
• protestów społecznych.

W zależności od inwestycji na wydanie decyzji środowiskowej trzeba zatem czekać od około 2 do nawet 12 miesięcy.

Ile wynosi opłata za decyzję środowiskową?

Za samo wydanie decyzji środowiskowej należy zapłacić jedynie:

• 205 zł – jest to opłata skarbowa za wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
• 17 zł – jest to opłata skarbowa za złożenie pełnomocnictwa (należy ją zatem uiścić tylko w przypadku korzystania z pełnomocnika).

Koszt decyzji środowiskowej zwykle jest jednak znacznie wyższy. Przygotowanie dokumentacji potrzebnej do wniosku inwestorzy zazwyczaj bowiem zlecają wyspecjalizowanym kancelariom. Te natomiast za przygotowanie karty informacyjnej przedsięwzięcia pobierają opłatę w wysokości od 5000 do 15000 zł, natomiast za raport oddziaływania na środowisko – nawet 25000 zł.

Jakie są konsekwencje braku decyzji środowiskowej?

Brak decyzji środowiskowej może mieć poważne konsekwencje prawne i finansowe. Do najważniejszych z nich należą:

• odmowa wydania pozwolenia na budowę – decyzja środowiskowa jest jednym z kluczowych warunków uzyskania takiego pozwolenia;
• wstrzymanie realizacji inwestycji – organ administracyjny może też nakazać natychmiastowe wstrzymanie prac budowlanych lub funkcjonowania instalacji, jeśli okaże się, że nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko;
• kary pieniężne – za naruszenie decyzji środowiskowej organy administracyjne mogą nałożyć karę pieniężną w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych;
  wstrzymanie finansowania – brak decyzji środowiskowej może zablokować możliwość uzyskania kredytu bankowego, a także dotacji unijnych lub publicznych na realizację inwestycji;
• odpowiedzialność karna – w skrajnych przypadkach inwestor za brak decyzji środowiskowej może też odpowiadać karnie za spowodowanie zagrożenia dla środowiska, zwłaszcza jeśli działał umyślnie.

Podsumowując, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest fundamentem procesu inwestycyjnego dla wielu przedsięwzięć. Brak takiej decyzji może bowiem skutecznie zablokować realizację projektu i narazić inwestora na straty finansowe. Właśnie z tego względu już na etapie planowania inwestycji warto sprawdzić, czy decyzja środowiskowa jest wymagana i odpowiednio wcześniej rozpocząć procedurę jej uzyskania.