Azbest, minerał szeroko stosowany w budownictwie w Polsce do lat 90. XX wieku, jest substancją rakotwórczą klasyfikowaną jako jedno z największych środowiskowych zagrożeń dla zdrowia. Nieuszkodzone płyty azbestowo-cementowe nie stanowią bezpośredniego zagrożenia, jednak uszkodzone lub nieprawidłowo eksploatowane wyroby uwalniają włókna azbestu, które po wdychaniu mogą powodować mezoteliomę, raka płuc i azbestozę. Polska zobowiązała się do usunięcia wszystkich wyrobów azbestowych do 2032 roku.
Raport dzialki360.pl lokalizuje wyroby zawierające azbest na podstawie danych z Bazy Azbestowej (bazaazbestowa.gov.pl) prowadzonej przez MRiT (Ministerstwo Rozwojui Technologii). Baza zawiera inwentaryzacje azbestu dokonywane przez właścicieli nieruchomości, którzy są prawnie zobowiązani do corocznego składania informacji o posiadanych wyrobach azbestowych do urzędu gminy.
Na mapie w raporcie zaznaczamy lokalizacje wyrobów azbestowych zlokalizowanych w promieniu 200 m od wybranej działki. Wskazujemy numer działki ewidencyjnej, rodzaj podmiotu (osoba fizyczna, prawna), stopień pilności usunięcia (I stopień - stan dobry, II stopień - stan średni, III stopień - zły, do pilnego usunięcia) oraz informacje o wyrobach całkowicie unieszkodliwionych.
Ważne zastrzeżenie: dane w Bazie Azbestowej są niekompletne, inwentaryzacja jest oparta na dobrowolnych zgłoszeniach, a wiele nieruchomości (szczególnie starszych i położonych na terenach wiejskich) nie jest ujętych w bazie. Rzeczywista liczba obiektów z azbestem w Polsce szacowana jest na kilkaset tysięcy, podczas gdy baza zawiera znacznie mniejszą liczbę wpisów.
Właściciel nieruchomości, na której znajdują się wyroby zawierające azbest ma kilka ustawowych obowiązków. Po pierwsze, coroczne składanie informacji o rodzaju, ilości i stanie wyrobów azbestowych do wójta/burmistrza/prezydenta miasta (do 31 stycznia każdego roku). Po drugie, ocena stanu technicznego wyrobów azbestowych co 5 lat przez osobę uprawnioną. Po trzecie, oznakowanie pomieszczeń i obszarów z azbestem. Po czwarte, prowadzenie ewidencji wyrobów azbestowych.
Jeśli stan techniczny wyrobu azbestowego oceniony jest jako zły (stopień pilności I lub II), właściciel ma obowiązek jego usunięcia lub naprawy w terminie wskazanym przez organ nadzoru. Usunięciem azbestu mogą zajmować się wyłącznie firmy posiadające odpowiednie zezwolenia i wpisane do bazy firm azbestowych.
Koszty usunięcia azbestu mogą być częściowo dofinansowane przez gminę, fundusz ochrony środowiska lub program Czyste Powietrze. Warto sprawdzić dostępne dotacje w swoim urzędzie gminy.
Obecność azbestu na nabywanej nieruchomości lub w bliskim sąsiedztwie jest dla wielu kupujących istotnym czynnikiem. Wyroby azbestowe na dachu budynku przeznaczonego do zakupu należy traktować jako element wymagający wymiany - jej koszt (rozebranie, bezpieczny transport i utylizacja, nowe pokrycie dachowe) wynosi zazwyczaj od 5 000 do 20 000 zł w zależności od powierzchni dachu.
Azbest na sąsiedniej nieruchomości jest mniej problematyczny, o ile wyroby nie są uszkodzone. Jednak przy pracach remontowych sąsiada ryzyko uwolnienia włókien azbestu wzrasta. Warto sprawdzić stan techniczny azbestu w sąsiedztwie i, jeśli jest on zły, rozważyć negocjacje ceny zakupu lub wstrzymanie decyzji do czasu jego usunięcia.
Przy działkach rolnych warto sprawdzić, czy w glebie nie ma azbestu po nieudolnie usuniętych starych budynkach. Praktyka zakopywania odpadów azbestowych była kiedyś niestety powszechna i stanowi poważny problem środowiskowy.
Tak, dofinansowanie na usunięcie azbestu dostępne jest z programu Czyste Powietrze (dla budynków jednorodzinnych), z Gminnych Funduszy Ochrony Środowiska oraz z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Poziom dofinansowania zależy od dochodu wnioskodawcy i może pokryć do 100% kosztów usunięcia.
Azbest mogą usuwać wyłącznie firmy posiadające odpowiednie zezwolenia, wpisane do rejestru firm azbestowych. Samodzielne usuwanie azbestu jest nielegalne i grozi wysoką karą administracyjną. Po usunięciu wyroby muszą trafić na specjalistyczne składowisko odpadów niebezpiecznych.
Tak, właściciel nieruchomości z wyrobami azbestowymi jest zobowiązany corocznie (do 31 stycznia) składać informację o posiadanych wyrobach do wójta/burmistrza/prezydenta. Za brak zgłoszenia grozi kara grzywny. Co 5 lat należy dokonać oceny stanu technicznego wyrobów przez uprawnioną osobę.
Obecność azbestu sprawdzisz w raporcie dzialki360.pl oraz w Bazie Azbestowej (bazaazbestowa.gov.pl). Możesz też zapytać w urzędzie gminy o inwentaryzację azbestu na danym terenie. Pamiętaj, że baza może być niepełna.
Nasi eksperci codziennie analizują setki tematów i dzielą się swoimi przemyśleniami z czytelnikami na Blogu Dzialki360.pl.
W wielu miejscach w Polsce wciąż można spotkać wyroby zawierające azbest, zwłaszcza w budynkach mieszkalnych. Materiał ten stanowi duże zagrożenie, zatem warto wiedzieć, jak go zutylizować, a jeszcze lepiej – jak go w ogóle unikać. Dlaczego azbest jest szkodliwy i jak sprawdzić, gdzie możemy być narażeni na kontakt z nim – odpowiadamy w poniższym artykule.
